Het gebruik van zand

Onderverdeling van zand op basis van gebruik. 

(Tekst moet nog worden aangepast en foto's volgen)

Zandkorrels geel bouwzand. Microscoop Lumam P-8. EPI-verlichting. Foto van Alexander Klepnev. 

Betonzand is een grove zandsoort wat gebruikt kan worden in vloeren. Betonzand voldoet aan hoge eisen, zo bevat betonzand geen schelpen of andere materialen. Betonzand wordt ook wel vloerenzand genoemd.

Brekerzand is een zand soort dat met name wordt gebruikt voor het invoegen van straatwerk. De hoekige vorm van de kleine steentjes (gebroken steen) zorgt voor de stabiliteit, het zand haakt als het ware in elkaar. Brekerzand laat daarnaast door de grove structuur uitermate goed water door. Brekerzand wordt ook wel inveegzand genoemd

Drainagezand is een grof soort zand dat goed water doorlaat en is daardoor uitermate geschikt als ondergrond bij paardenpaddocks of langs drainagebuizen. Het zand laat zich niet verdichten, hierdoor is het niet geschikt voor straatwerk.

Instrooizand: Zand voor het inborstelen van kunstgras. Door het zand blijven de vezels van het kunstgras mooi rechtop staan.

M3C zand heeft de eigenschap snel water af te voeren en is zeer schoon. M3C zand is speciaal geklasseerd met de juiste korrelgrootte van 180 tot 220 mu. Hierdoor is het zand geschikt als basiszand voor een paardenbak of als verschralingszand voor sportvelden. M3C zand wordt ook wel paardenbakzand of verschralingszand / afmageringszand genoemd.

Metselzand wordt gebruikt voor het metselen van muren. Metselzand kenmerkt zich door de sterkte van het zand waardoor gemakkelijk metselmortel gemaakt kan worden. Metselzand wordt ook wel scherpzand genoemd. 

Ophoogzand: Voor het ophogen, aanvullen en opvullen van oppervlakten. Ophoogzand laat slecht water door en kan enkel gebruikt worden voor doeleinde waarbij weinig eisen aan het zand worden gesteld. Ophoogzand wordt ook wel vulzand of stopzand genoemd. 

Speelzand: Kenmerkend aan speelzand is de mogelijkheid om vormen en bouwwerken mee te maken. Om dit te kunnen doen is het zand licht plakkerig. Speelzand is daarnaast zeer schoon zand dat weinig bestanddelen bevat waarvan handen en kleren vies van worden. Speelzand wordt ook wel zandbakzand genoemd.

Straatzand: Voor onder bestrating en tegels. Straatzand heeft de eigenschap om zich gemakkelijk te laten uitvlakken en daarnaast laat straatzand voldoende water door om plassen te voorkomen op uw terras. Straatzand wordt ook wel zand voor zandbed genoemd

Valzand: Voor onder een speeltoestel.  Het zand heeft een grove structuur en is daardoor dus NIET geschikt als zand voor uw zandbak. Door de grove structuur plakt het zand onvoldoende om figuren van te kunnen maken. Valzand wordt ook wel valbreekzand genoemd.

Voegzand wordt gebruikt voor het invoegen van metselwerk. Voor nog wittere voegen is het zeer zuivere Zilverzand is geschikt als voegzand. 

Zilverzand wordt voornamelijk gebruikt als zand voor voegwerk, maar is door de witte kleur ook uitermate geschikt als decoratief zand.

Zilverzandgroeve, Heerenweg West, Heerlen, Nederland

Zand wordt onder andere gebruikt voor:

Aquaria: Zand is een goedkoop basismateriaal voor aquariums dat volgens sommigen beter is dan grind voor thuisgebruik. Het is ook een noodzaak voor zoutwaterriftanks, die een omgeving nabootsen die grotendeels bestaat uit aragonietzand dat is afgebroken uit koraal en schaaldieren.
Baksteen: fabrieken voegen zand toe aan een mengsel van klei en andere materialen voor het maken van bakstenen.
Beton: Zand is vaak een hoofdbestanddeel van dit kritieke bouwmateriaal.
Glas: Zand rijk aan silica is het hoofdbestanddeel van gewoon glas.
Hydraulisch breken: een boortechniek voor aardgas, waarbij rond kiezelzand wordt gebruikt als "proppant", een materiaal om open scheuren te houden die worden veroorzaakt door het hydraulisch breken.
Kunstmatige eilanden in de Perzische Golf.
Kunstmatige riffen: Zand in zakken met geotextiel kan dienen als basis voor nieuwe riffen.
Landbouw: Zandgronden zijn ideaal voor gewassen zoals watermeloenen, perziken en pinda's, en hun uitstekende drainage-eigenschappen maken ze geschikt voor intensieve melkveehouderij.
Landschapsarchitectuur: Zand maakt kleine heuvels en hellingen (golfbanen zouden een voorbeeld zijn).
Luchtfiltratie: Fijnere zanddeeltjes gemengd met doek werden vaak gebruikt in bepaalde ontwerpen voor gasmaskerfilters, maar zijn grotendeels vervangen door microvezels.
Mortel: Zand wordt gemengd met metselcement of Portlandcement en kalk voor gebruik in metselwerk.
Recreatie: Spelen met zand is een favoriete strandactiviteit. Een van de meest geliefde toepassingen van zand is het maken van soms ingewikkelde, soms eenvoudige structuren die bekend staan ​​als zandkastelen, spreekwoordelijk vergankelijk. Speciale speelplaatsen voor kinderen, die een aanzienlijk stuk zand omsluiten en bekend staan ​​als zandbakken, zijn gebruikelijk op veel openbare speelplaatsen en zelfs in sommige eengezinswoningen. Zandduinen zijn ook populair bij klimmers, motorrijders en chauffeurs van strandbuggy's.
Schuring: Vóór schuurpapier werd nat zand gebruikt als schurend element tussen roterende apparaten met een elastisch oppervlak en harde materialen zoals zeer harde steen (maken van stenen vazen), of metaal (verwijderen van oude vlek voordat koperen kookpotten opnieuw worden gekleurd).
Silicium: Kwartszand is een grondstof voor de productie van silicium.
Spoorwegen: machinisten en spoorvervoerders gebruiken zand om de tractie van wielen op de rails te verbeteren.
Strandsuppletie: regeringen verplaatsen zand naar stranden waar getijden, stormen of opzettelijke veranderingen in de kustlijn het oorspronkelijke zand aantasten.
Thermisch wapen: Hoewel het niet meer op grote schaal wordt gebruikt, werd zand in de klassieke en middeleeuwse tijdsperioden verwarmd en op binnenvallende troepen gegoten.
Verf: Het mengen van zand met verf zorgt voor een structuurafwerking voor wanden en plafonds of antislip vloeroppervlakken.
Waterfiltratie: Mediafilters gebruiken zand voor het filteren van water. Het wordt ook vaak gebruikt door veel waterzuiveringsinstallaties, vaak in de vorm van snelle zandfilters.
Wegen: Zand verbetert de tractie (en dus de verkeersveiligheid) in ijzige of besneeuwde omstandigheden.
Wuḍūʾ: een islamitisch ritueel om lichaamsdelen af ​​te vegen.
Zandanimatie: Performancekunstenaars tekenen beelden in zand. Makers van animatiefilms gebruiken dezelfde term om hun gebruik van zand op frontlit of backlit glas te beschrijven.
Zandgieten: Casters bevochtigen of olievormend zand, ook bekend als gietzand en vormen het vervolgens in mallen waarin ze gesmolten materiaal gieten. Dit type zand moet bestand zijn tegen hoge temperaturen en druk, gassen kunnen laten ontsnappen, een uniforme, kleine korrelgrootte hebben en niet-reactief zijn met metalen.
Zandzakken: Deze beschermen tegen overstromingen en geweervuur. De goedkope zakken zijn gemakkelijk te vervoeren als ze leeg zijn, en ongeschoolde vrijwilligers kunnen ze in noodgevallen snel vullen met lokaal zand.
Zandstralen: Gesorteerd zand dient als schuurmiddel bij het reinigen, voorbereiden en polijsten.
Zoanthid "skeletten": Dieren in deze volgorde van mariene benthische cnidarians gerelateerd aan koralen en zeeanemonen, nemen zand op in hun mesoglea voor structurele sterkte, die ze nodig hebben omdat ze geen echt skelet hebben.

Bron: o.a. zandcompleet, Wikipedia