Moet je zand wassen?

Je moet natuurlijk helemaal niets, sommige verzamelaars kiezen ervoor om hun zand sample zo te houden als ze het hebben gevonden, maar er zijn een aantal redenen om het wel te doen. De belangrijkste reden voor mij om dat te doen is omdat ik foto's maak van het zand. Schoon zand ziet er veel mooier uit onder de microscoop.

Bedorven zand
Een andere belangrijke reden om zand te wassen is omdat zand kan gaan rotten. Dat gebeurt niet altijd, maar het kan wel. Bij strandzand komt dat omdat het zeewater zout is. Er vormen zich kleine zoutkristallen op de zandkorreltjes. Zout trekt vocht aan. Als je dit zand ongewassen opbergt in een doosje of een flesje kan het vocht aantrekken uit de lucht. Doordat het zand zit opgeborgen kan het aangetrokken vocht niet meer weg. Op den duur kan dit zand gaan stinken, micro-organismen beginnen dan te rotten, en dan heb je dus een smerige zand sample.

Ook zand uit een beekje of rivier kun je beter wassen. Er zitten vaak plantenresten in de bodem van de beek. Bezinksel. Als je een mooi zand sample wilt houden is het beter dit eruit te wassen.

Hoe moet je zand wassen?
Strandzand kun je het beste wassen met warm water. Zout lost dan beter op. Je kunt ook een druppel afwasmiddel toevoegen. Het zand is schoon zijn wanneer je nieuw water op het zandmonster laat lopen en het water direct helder is. Wanneer het zout nog niet is verwijderd dan heeft het water een iets grijze kleur. Dit kun je achteraf ook controleren. Zand dat is gewassen zal na het drogen los zijn. Vormt het een nog harde massa dan is dit een teken dat er nog zoutresten tussen de zandkorrels zitten.

Zand met plantenresten of bezinksel was je net zo vaak totdat je geen naalden, wortels, plantenresten, etc. meer ziet drijven. Door het voorzichtig af te gieten zal ook het “stof of bezinksel” wegspoelen. Als het water helder is, dan is het zand schoon.

Mijn zandwas setje, met herbruikbare papieren bordjes, potjes en een bak om alles in te bewaren en waarin ik de gebruikte bordjes schoon spoel.

Delicaat zand (bijvoorbeeld zand met mica), was ik zelf in hele kleine hoeveelheden (bijvoorbeeld 10 ml) in een klein potje of flesje. Let op dat dit niet te smal is, anders komt het zand er lastig uit als het gewassen is. Door je duim of vinger op de opening te houden kun je zelf bepalen hoeveel water je er tegelijk uit giet en kun je het zand tegenhouden. Het blijft een secuur werkje en je moet goed opletten anders houd je alleen de grootste korreltjes over en dat is natuurlijk niet wat je wilt.

Wellicht overbodig om te zeggen, maar zand wassen doe je om problemen met je afvoer te voorkomen niet in de gootsteen of wasbak en het afvalwater spoel ook niet de het toilet. Gooi het weg in je tuin of bij een rioolputje.

Zand drogen
Als het zand gewassen is moet het nog worden gedroogd. Hier zijn verschillende methoden voor. Ikzelf doe het natte zand met behulp van een lepeltje op een bordje en laat het drogen. Dit duurt 1 a 2 dagen. Ik was echter kleine hoeveelheden zand tegelijk. Als je grote hoeveelheden zand wast is een andere methode wellicht handiger.

Drogen op oude kranten
Door het natte zand op oude kranten uit te strooien en deze in de zon te leggen kun je op een natuurlijke wijze je zand monster drogen. De kranten moet je wel regelmatig vervangen als ze erg nat zijn, zodat het beter droogt. 

Drogen in oven
Doe de gewassen monsters in vuurvaste schaaltjes en plaats deze op een bakblik in het midden van een matig warme oven. Stel de oven in op 120 °C. Na een kwartiertje zijn alle monsters droog. Je kunt op deze manier ongeveer 12 zandjes tegelijk behandelen.

Grote hoeveelheden zand kun je ook in de oven drogen. Ik heb dit zelf echter nooit gedaan. De gebruikelijke manier is dan in een oven (op 105 °C) gedurende een aantal uren. Als het zand niet te nat is dan is 4 - 6 uur voldoende als je het op een ondiepe schaal uitspreidt, laagdikte tot 5 à 6 cm.

Drogen in magnetron
Doe het te drogen zand in een vuurvast schaaltje en plaats dit in de magnetron. Stel de magnetron in op 600-800 watt voor de duur van 1 minuut. Let wel op dat je het zand regelmatig door roert. Indien je dat niet doet heb je de kans dat na ongeveer 45 seconden je zandmonster ontploft. Door het drogingsproces ontstaat er namelijk een afsluitende laag op het zand. Dan zijn zowel je zand als je magnetron verpest. Ik heb dit zelf weleens ervaren. Ik had niet de instructie gekregen veel te roeren. Met mijn magnetron was verder niets aan de hand, maar mijn zand was helemaal verbrand. Dat was voor mij eens maar niet weer.

Drogen in de koekenpan
Een grote hoeveelheid zand kun je ook drogen in een koekenpan. Je strooit het natte monster in het midden van de pan en plaats op het gaspitje/kookplaatje. Het zand zal nu aan de randen gaan drogen. Door regelmatig de inhoud te schudden wordt het gehele zand sample droog. Via een oventhermometer blijkt dat de temperatuur niet hoger wordt dan 80 °C.

Wordt het monster niet aangetast door de verwarming?
Volgens het Tertiair Laboratorium van de Vrije Universiteit zal er geen temperatuursmetamorfose in het monster zal optreden bij een verhitting tot 120 °C. De temperatuur is te laag en de tijdsduur van de verhitting te kort.

Waarschuwing
Heet zand geeft brandwonden op de huid. Wees dus wijs en laat het zand eerst afkoelen voordat je het verder behandelt.

Bron: o.a. Gea-drenthe.nl

Klopt er iets niet, of heb je aanvullende informatie die hier goed tussen zou passen. Laat het weten via de comments hieronder, of neem contact met me op via het contactformulier.